Khoa Học News

Kiến chúa ăn thịt con để bảo vệ tổ

Khi mới xây dựng đàn, kiến chúa của loài kiến vườn đen có thể ăn thịt ấu trùng khi phát hiện nó nhiễm bệnh để ngăn ngừa sự lây lan.

Theo nghiên cứu trên tạp chí Current Biology, nếu một con kiến vườn đen (Lasius niger) mới nở nhiễm bệnh, nó sẽ bị kiến chúa ăn thịt trước khi lây bệnh cho đồng loại, Science Alert hôm 30/9 đưa tin.


Kiến vườn đen và ấu trùng. (Ảnh: Henrik_L).

"Kiến chúa bắt đầu xây dựng đàn một mình và gần như bỏ đói bản thân để nuôi dưỡng những con kiến thợ đầu tiên. Kiến chúa nào 'sản xuất' nhiều kiến thợ nhất sẽ có cơ hội sống sót lớn nhất, vì vậy, khả năng ăn và 'tái chế' ấu trùng nhiễm bệnh thành kiến con đồng nghĩa tài nguyên quý giá không bị lãng phí", nhà sinh học Flynn Bizzell từ Đại học Oxford, thành viên nhóm nghiên cứu, giải thích.

Bizzell cùng nhà sinh học Christopher Pull tại Đại học Oxford phát hiện rằng kiến thợ trong các đàn không có xu hướng ăn thịt đồng loại. Tuy nhiên, khi đàn mới bắt đầu được xây dựng và dễ tổn thương, kiến chúa không thể kéo ấu trùng nhiễm bệnh ra khỏi tổ. Kiến chúa bị nhốt bên trong cùng các con, chật kín và không có ai giúp đỡ.

Nguy cơ lây nhiễm trong môi trường này rất lớn. Do đó, khi phát hiện mầm bệnh trong tổ, chúng sẽ loại bỏ ấu trùng nhiễm bệnh càng sớm càng tốt. Nếu cần thiết, kiến chúa sẽ ăn tới 92% ấu trùng nhiễm bệnh. Những con kiến chúa làm như vậy có thể đẻ trứng nhiều hơn 55% vào lần sau.

Để thí nghiệm, Bizzell và Pull cho 5 ấu trùng của mỗi kiến chúa tiếp xúc với bào tử gây bệnh của một loại nấm. Các ấu trùng sau đó bị bỏ lại một mình trong 24 giờ để phát triển bệnh, dù lúc này chúng chưa có khả năng làm lây bệnh. Khi đưa chúng trở lại tổ, Bizzell và Pull quan sát hành động của kiến chúa.

Trong vài giờ, kiến chúa ăn gần hết những con mắc bệnh và để lại những con khỏe mạnh. Bệnh nấm dường như không ảnh hưởng đến kiến chúa kể cả sau khi ăn. Bizzell và Pull cho rằng điều này là do chúng tự bảo vệ mình từ bên trong. Trước và sau khi kiến chúa ăn thịt con, hai nhà sinh học nhận thấy một số con kiến đang "chăm sóc" một tuyến trên bụng. Tuyến này sản xuất ra một loại nọc độc axit kháng khuẩn. Việc nuốt nọc độc này có thể giúp kiến trung hòa mầm bệnh trong ruột.

Trong thí nghiệm tiếp theo, khi gặp ấu trùng đã chết bệnh và bắt đầu sản xuất bào tử lây nhiễm, kiến chúa phun độc lên xác chết từ tuyến nọc của mình. Tuy nhiên, giai đoạn này rất nguy hiểm với kiến chúa. Kể cả khi đã phun độc lên ấu trùng, nó vẫn có 80% khả năng chết vì bệnh truyền nhiễm. Trong trường hợp kiến chúa sống sót, đàn con của nó vẫn bỏ mạng. Vì vậy, việc hành động sớm để ngăn sự lây nhiễm rất quan trọng.

Nghiên cứu mới cung cấp bằng chứng cho thấy kiến chúa ăn thịt con như một cách ứng phó với bệnh tật, bảo vệ mạng sống của chính mình cũng như những con non khác.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Khám phá cực thú vị về các loài côn trùng họ nhà châu chấu

Khám phá cực thú vị về các loài côn trùng họ nhà châu chấu

Trong thế giới côn trùng, bộ Cánh thẳng (Orthoptera) quy tụ các loài châu chấu, cào cào, dế... Chúng có đặc điểm chung là có hai đôi cánh thẳng, chân sau thường lớn và dùng để nhảy.

Đăng ngày: 22/10/2026
Loài ong lớn nhất thế giới lộ diện sau gần 40 năm

Loài ong lớn nhất thế giới lộ diện sau gần 40 năm

Ong Wallace lớn bằng một một ngón tay cái của người trưởng thành vừa lộ diện tại Indonesia sau gần 40 năm.

Đăng ngày: 21/10/2026
Độc lạ loại gia vị đắt top 3 thế giới, ít nhất 2 năm mới đậu quả, Việt Nam có rất nhiều

Độc lạ loại gia vị đắt top 3 thế giới, ít nhất 2 năm mới đậu quả, Việt Nam có rất nhiều

Loại gia vị này có giá đắt thứ 3 trên thế giới chỉ sau nhụy hoa nghệ tây và vani.

Đăng ngày: 20/10/2026
Độc lạ loài hoa nở trên cát như hoa ngoài hành tinh

Độc lạ loài hoa nở trên cát như hoa ngoài hành tinh

Tên khoa học của loài hoa cát kỳ lạ này là Pholisma sonorae, một loài hoa quý hiếm và kỳ lạ thuộc dòng thực vật có hoa đặc hữu ở các sa mạc thuộc Bắc Mỹ.

Đăng ngày: 20/10/2026
Cái cây kỳ lạ nhất thế giới thách thức mọi định luật vật lý

Cái cây kỳ lạ nhất thế giới thách thức mọi định luật vật lý

Đến nay không ai biết chính xác làm thế nào mà cây vả lại mọc được ở vị trí đó, hay nó đã phát triển được bao lâu.

Đăng ngày: 18/10/2026
Bạn có biết: Dưới da mặt bạn, hàng trăm con bọ "siêu nhỏ" ung dung sống?

Bạn có biết: Dưới da mặt bạn, hàng trăm con bọ "siêu nhỏ" ung dung sống?

Có tới hàng trăm con Demodex, hay còn gọi là bọ lông mi, sống ở những vùng khác nhau trên mặt người. Ban ngày chúng trốn kỹ, ban đêm mới trườn ra bề mặt da người để giao phối và đẻ trứng...

Đăng ngày: 14/10/2026
Bị mỉa mai vì ôm chiếc lá lên máy bay, chàng trai khiến mọi người sốc khi tiết lộ "lai lịch" của nó

Bị mỉa mai vì ôm chiếc lá lên máy bay, chàng trai khiến mọi người sốc khi tiết lộ "lai lịch" của nó

Hóa ra, chiếc lá mà chàng trai cầm có "xuất thân" vô cùng đặc biệt.

Đăng ngày: 13/10/2026
Khoa Học News