Khoa Học News

Eunice Newton Foote - Nhà khoa học đầu tiên mô tả hiệu ứng nhà kính

Eunice Newton Foote (17/7/1819 - 30/9/1888) là một nhà khoa học, nhà phát minh người Mỹ. Bà là họ hàng của nhà khoa học nổi tiểng Isaac Newton và được cho là nhà khoa học đầu tiên nghiên cứu và kết luận về hiệu ứng nhà kính (không phải John Tyndall như nhiều người nghĩ) từ năm 1856.


Bản thiết kế máy làm giấy của Eunice Foote năm 1864.

Mãi cho đến khi công trình nghiên cứu của bà được phát hiện vào năm 2010, bà mới có được sự công nhận.

Eunice sinh ra tại bang Connecticut, Mỹ. Dù được đi học và đào tạo khoa học, bà vẫn không được tiếp cận các nghiên cứu sâu hơn, cũng không được cấp bằng đại học do bản thân là phụ nữ.


Tranh minh hoạ nhà khoa học Eunice Foote.

Bà dành thời gian tự nghiên cứu, thử nghiệm vật lý và xuất bản 2 nghiên cứu - trở thành người phụ nữ đầu tiên ở Mỹ làm được việc này. Một trong số đó là "Các trường hợp ảnh hưởng đến sức nóng của tia mặt trời" năm 1856 - nghiên cứu đã khiến Eunice trở thành nhà khoa học đầu tiên mô tả hiệu ứng nhà kính.


Tranh vẽ ngôi trường Rensselaer, nơi bà từng theo học, năm 1824.

Tuy nhiên, nó đã bị lãng quên hơn một thế kỉ, cho đến khi nhà địa chất Raymond Sorenson vô tình tìm được và công bố lại nghiên cứu của bà vào năm 2011.


Những trang đầu của bài nghiên cứu “Các trường hợp ảnh hưởng đến sức nóng của tia mặt trời” năm 1856 của Eunice Foote.

Trong bài nghiên cứu, Eunice đã mô tả một thí nghiệm so sánh hệ thống sưởi và làm mát trong hai xi lanh chứa khí. Qua thí nghiệm này, bà đã thấy xi lanh chứa khí CO2 có mức nhiệt cao hơn rất nhiều so với các khí bình thường khi tiếp xúc với ánh nắng và thời gian nguội của ống này cũng lâu hơn.


“Tuyên ngôn về Quyền và Tình cảm” - một văn bản thuộc phong trào ủng hộ quyền phụ nữ năm 1848 ở Mỹ. Eunice là một trong số 68 người phụ nữ ký tên vào văn bản này

Từ đây, bà đưa ra kết luận rằng, những nơi không khí loãng hơn thì sẽ cảm nhận được ánh mặt trời nhiều hơn và lượng CO2 cao hơn sẽ làm cho Trái đất nóng hơn. Đây được coi là nghiên cứu đầu tiên về hiệu ứng nhà kính, xuất hiện 3 năm trước cả công bố của nhà khoa học John Tyndall về hiện tượng này.

Nhà địa chất Raymond Sorenson sau khi đọc nghiên cứu của Eunice đã ngay lập tức nhận định bà là một nhân vật vĩ đại bị lịch sử khoa học lãng quên.


Nơi an nghỉ của nhà khoa học Eunice Foote tại Nghĩa trang Green-Wood ở quận Brooklyn, thành phố New York, Mỹ

Năm 2011, ông công bố phát hiện của mình trên Tạp chí khoa học địa chất trực tuyến AAPG Search and Discovery, đem lại sự công nhận xứng đáng về vai trò nhà tiên phong trong chủ đề CO2 với hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Những cống hiến của Eunice Foote không chỉ dừng ở lĩnh vực khoa học, mà còn ở lĩnh vực phát minh và đấu tranh cho quyền phụ nữ. Bà qua đời năm 1888. Năm 2022, Liên minh Địa Vật lý Hoa Kỳ đã thành lập Huân chương Eunice Newton Foote để vinh danh bà.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Chiếc ổ khóa chống trộm, chuyên gia mất 16 ngày để cạy

Chiếc ổ khóa chống trộm, chuyên gia mất 16 ngày để cạy

Khóa Bramah là một biểu tượng cho sự bảo mật tuyệt vời và được tuyên bố là không bị trộm cắp ngay cả khi đã bị mở ra.

Đăng ngày: 22/10/2026
Top 5 nhà bác học "điên rồ" nhất mọi thời đại và những thí nghiệm khủng khiếp

Top 5 nhà bác học "điên rồ" nhất mọi thời đại và những thí nghiệm khủng khiếp

Dưới đây là 5 nhà khoa học và những thí nghiệm "khủng khiếp" của họ - thứ có thể khiến bạn không khỏi cảm thấy "rùng mình".

Đăng ngày: 14/10/2026
Câu chuyện thương tâm về 3 phi hành gia duy nhất đã hi sinh ngoài vũ trụ

Câu chuyện thương tâm về 3 phi hành gia duy nhất đã hi sinh ngoài vũ trụ

Năm 1971, ba nhà du hành vũ trụ người Nga đã phá kỷ lục về thời gian bay vào vũ trụ lâu nhất tại thời điểm đó, nhưng nhiệm vụ này đã kết thúc một cách bi thảm bởi một trục trặc trên đường trở về.

Đăng ngày: 10/10/2026
Chuyện của người sống sót cuối cùng trên Titanic: Uống rượu giải trí khi tàu chìm, tự thoát thân như phim hành động

Chuyện của người sống sót cuối cùng trên Titanic: Uống rượu giải trí khi tàu chìm, tự thoát thân như phim hành động

Nhờ lòng can đảm và bình tĩnh đến kinh ngạc, thợ làm bánh trưởng của tàu Titanic đã sống sót sau gần 3 giờ chìm trong Bắc Đại Tây Dương lạnh giá.

Đăng ngày: 02/10/2026
Nikola Tesla và nỗi ám ảnh 3, 6, 9

Nikola Tesla và nỗi ám ảnh 3, 6, 9

Các con số 3, 6, 9 gắn liền với cuộc đời của thiên tài Nikola Tesla vì ông cho rằng chúng là chìa khóa giải mã bí mật vũ trụ.

Đăng ngày: 24/09/2026
Nhà khoa học xuất chúng với phát minh cứu hàng tỷ người nhưng cũng làm hại hàng triệu người khác

Nhà khoa học xuất chúng với phát minh cứu hàng tỷ người nhưng cũng làm hại hàng triệu người khác

Fritz Haber là một hiện tượng đặc biệt trong lịch sử khi vừa có công lớn với sự sinh tồn của hàng tỷ người trên thế giới nhưng đồng thời cũng mang những lỗi lầm khó tha thứ.

Đăng ngày: 19/09/2026
Chân dung thiên tài toán học người Nga Gtigori Perelman: Được mệnh danh là người thông minh nhất thế giới

Chân dung thiên tài toán học người Nga Gtigori Perelman: Được mệnh danh là người thông minh nhất thế giới

Được mệnh danh là người thông minh nhất thế giới và nhận được nhiều giải thưởng danh giá nhưng nhà toán học người Nga Grigori Perelman chỉ muốn ở ẩn, sống bình yên và tập trung vào nghiên cứu.

Đăng ngày: 16/09/2026
Khoa Học News