Cây Toa la (dẻ ngựa) - Alsophile spinulosa

Toa la còn gọi là thụ quyết hay còn gọi là cây dẻ ngựa, là cây quyết thân gỗ cực kỳ quý hiếm hiện nay. Thực vật quyết là loài rất cổ xưa, hiện nay hầu hết quyết đều thân thảo

(Ảnh: kepu.com.cn)

Toa la mọc trong rừng mưa nhiệt đới, cao 3-8m, trong rừng ở các đảo Nam Thái Bình Dương cao nhất tới 20m, là loại quyết cao nhất thế giới. Thân cây toa la tròn, hơi giống cây dừa, không phân cành, có gai thưa hoặc có những vết sẹo lục giác. Chỉ ở trên ngọn mới có một chòm lá kép lông chim to, dài, tỏa ra chung quanh.

Toa la không thấy hoa, cũng không có quả và hạt. Mặt sau của lá có nhiều đám bào tử nang, trông như những chấm vàng, trong đó rất nhiều bao tử. Toa la sinh sản nhờ ở những bào tử này.

Bào tử chín theo gió tung bay, rơi xuống đất, nảy mầm thành một chiếc lá màu xanh hình tim (thể nguyên diệp) có khả năng quang hợp. Mặt sau mọc rễ giả, có thể sống độc lập. Đoạn trước mặt sau của thể nguyên diệp mọc ra một cuống trứng, đoạn sau mọc túi tinh, nên được gọi là thể hợp tử. Khi tinh trùng trưởng thành, nó sẽ di động đến cuống trứng nhờ ngọ nguậy cái đuôi của nó, bơi trong nước, kết hợp với tế bào trứng thành hợp tử. Hợp tử hút dinh dưỡng trong thể nguyên diệp, phát triển dần thành phôi, rồi mọc thành cây toa la.

Thân cây toa la chứa nhiều tinh bột, ăn được, cũng có thể dùng để đóng đồ. Đông y gọi là "long cốt phong", có tác dụng trừ phong thấp, cứng gân cốt, thanh nhiệt khỏi ho.